De keuring van de privéwaterafvoer is verplicht in zes situaties: bij nieuwbouw of herbouw, bij een nieuwe of bijkomende huisaansluiting op de riolering, bij de plaatsing van een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater (IBA), bij de aanleg van gescheiden riolering in de straat, na een door de rioolbeheerder vastgestelde inbreuk, en na herstelwerken volgend op een niet-conform attest. Bij de gewone verkoop van een bestaande woning is ze niét verplicht: het Algemeen Waterverkoopreglement voorziet daar geen keuring voor. De verplichting bestaat sinds 1 juli 2011 en steunt op artikel 12 AWVR en het ministerieel besluit van 28 juni 2011.
Dat onderscheid tussen "verplicht" en "verstandig" is precies waar het bij deze keuring interessant wordt. Ze staat niet in het rijtje verplichte attesten bij verkoop — geen EPC, geen asbestattest, geen elektrische keuring — en wordt daarom bijna nooit besproken. Toch is ze een van de weinige keuringen die een koper achteraf duizenden euro's kan kosten wanneer ze ontbreekt.
Wat is de "privéwaterafvoer" precies?
De privéwaterafvoer is alles wat op uw eigen perceel water afvoert, tot aan de rooilijn of het lozingspunt: de afvoerleidingen van toilet, keuken, badkamer en wasmachine, de dakgoten en regenpijpen, de septische put, de regenwaterput, de infiltratievoorziening, de eventuele IBA, en de huisaansluitputjes waar alles samenkomt vóór het naar het openbaar domein gaat.
Wat daarna komt — de straatriolering — is van de rioolbeheerder. De grens loopt aan de rooilijn, en de keuring stopt daar ook.
De keuring gaat over één centrale vraag: komt er regenwater in de vuilwaterleiding terecht, of omgekeerd? Elke liter regenwater die onnodig naar de waterzuivering wordt gestuurd, verdunt het afvalwater en maakt de zuivering minder efficiënt en duurder. Omgekeerd is elke liter afvalwater die in een gracht of regenwaterafvoer belandt, een lozing die niet mag.
De zes gevallen waarin de keuring verplicht is
| Situatie | Toelichting |
|---|---|
| Nieuwbouw of herbouw | Altijd. De keuring gebeurt vóór de aansluiting effectief in gebruik wordt genomen. |
| Nieuwe of bijkomende huisaansluiting | Ook bij het opsplitsen van een pand waardoor er een tweede aansluiting bijkomt. |
| Plaatsing van een IBA | Individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater, in zones zonder collectieve zuivering. |
| Aanleg van gescheiden riolering in de straat | Bij een afkoppelingsproject van de gemeente of rioolbeheerder. Vrijstelling is mogelijk wanneer er al een conform keuringsattest van een nieuwbouwkeuring bestaat dat jonger is dan vijf jaar. |
| Na een vastgestelde inbreuk | De rioolbeheerder stelt een foutieve aansluiting vast en legt een keuring op. |
| Na herstel volgend op een niet-conform attest | De herkeuring, nadat u de gebreken hebt weggewerkt. |
Merk op dat het telkens gaat om een moment waarop er iets verandert aan de aansluiting of aan het openbare stelsel. Dat is de logica van het systeem: de rioolbeheerder controleert op het ogenblik dat hij een nieuwe of gewijzigde aansluiting aanvaardt.
Bij verkoop: geen verplichting, wel een risico
Het Algemeen Waterverkoopreglement voorziet géén keuringstype voor de overdracht van een bestaande woning. Er is dus geen wettelijk verplichte rioleringskeuring bij verkoop, en er bestaan ook geen procedureregels voor hoe zo'n controle er dan zou moeten uitzien. Wie u een "verplichte rioolkeuring bij verkoop" probeert te verkopen, verwart dat met de situatie in andere gewesten of met een gemeentelijke regeling.
Waarom het toch uw aandacht verdient als koper:
- Komt de straat binnen enkele jaren aan de beurt voor gescheiden riolering, dan wordt de keuring op dat moment wél verplicht voor het pand dat u dan bezit. De afkoppelingswerken op privéterrein zijn dan voor uw rekening.
- Een oude woning heeft zelden een gescheiden stelsel. Vóór de jaren negentig ging vrijwel alles in één buis. Het afkoppelen van regenwater bij een rijwoning met een achterbouw is niet altijd triviaal: soms betekent het opbreken van een terras of een doorsteek onder de woning.
- Een verkeerd aangesloten hemelwaterput of een ontbrekende septische put komt niet op het EPC, niet op het bodemattest en niet op de elektrische keuring te staan. Er is geen enkel verplicht document dat het aan het licht brengt.
Praktische tip: eerdere keuringen zijn digitaal beschikbaar via de woningpas van het pand. Vraag de verkoper om die te openen, of vraag bij de rioolbeheerder na of er ooit een attest werd afgeleverd. Kost niets en zegt in twee minuten of er ooit gekeurd is.
Wat de keurder controleert
De keurder loopt de volledige private afvoer af en gaat na of:
- afval- en regenwater gescheiden worden afgevoerd op het privéterrein, en apart aankomen op de juiste huisaansluitputjes;
- alle toestellen correct aangesloten zijn — toilet, bad, douche, keuken, wasmachine op vuilwater; dakgoten, terrasafvoer en verhardingen op regenwater;
- het regenwater van dak en verhardingen correct afgevoerd wordt naar de regenwaterput, de infiltratievoorziening of de regenwaterafvoer, volgens de hemelwaterverordening;
- de regenwaterput en de infiltratievoorziening aanwezig zijn, de juiste inhoud hebben en effectief aangesloten zijn op nuttige toepassingen;
- de verplichte voorzieningen aanwezig zijn — een septische put waar die vereist is, of de IBA in individueel te optimaliseren buitengebied.
De meest voorkomende oorzaak van een niet-conform attest is banaal: een verbinding tussen het regenwater- en het afvalwatercircuit. Eén verkeerd aangesloten regenpijp of een overloop van de regenwaterput die op vuilwater staat, volstaat.
Wanneer is uw installatie "keuringsklaar"?
Dit is de fout die bouwheren het vaakst een tweede verplaatsing kost. De keuring kan pas doorgaan wanneer:
- de volledige afvoerinstallatie aangelegd is van het afvoerpunt tot de rooilijn of het lozingspunt, inclusief standpijpen, dakgoten en regenwatervoorzieningen;
- alle deksels en putjes toegankelijk zijn en met normaal gereedschap geopend kunnen worden;
- er water en elektriciteit beschikbaar zijn op de werf, zodat de keurder effectief kan doorspoelen;
- de werfsituatie veilig is;
- de nodige plannen voorhanden zijn: as-builtplan, bouwplan of rioleringsplan, en de omgevingsvergunning.
Wat níét hoeft: de toestellen zelf. WC, bad, douche en wasmachine mogen nog ontbreken. U hoeft dus niet te wachten tot de woning afgewerkt is — integendeel, keuren vóór het terras dichtgelegd is, bespaart u breekwerk als er iets fout blijkt.
Wie mag keuren, en wat kost het?
De keuring wordt uitgevoerd door een erkende keurder. AquaFlanders en VLARIO organiseren de erkenning en houden per regio een register van keurders bij. U bent als klant zelf verantwoordelijk voor het aanvragen van de keuring — de rioolbeheerder doet dat niet in uw plaats.
De prijs is vrije markt. Er is geen wettelijk tarief: keurders bepalen zelf hun prijs, die vooral afhangt van de grootte en de complexiteit van de installatie en van het aantal aansluitpunten. Een courante ééngezinswoning zit doorgaans in een andere prijsklasse dan een appartementsgebouw met meerdere aansluitingen.
Belangrijke nuance over de kosten: de tussenkomst verschilt van gemeente tot gemeente en van rioolbeheerder tot rioolbeheerder. Sommige rioolbeheerders nemen de eerste keuring bij een nieuwe aansluiting ten laste, sommige gemeenten geven een premie, en die regelingen worden regelmatig gewijzigd of stopgezet. Vraag dat altijd na bij uw eigen rioolbeheerder vóór u bestelt — het verschil kan de volledige keuringskost bedragen. Voor de afkoppelingswerken zelf bestaan er daarnaast premies voor een gescheiden afvoersysteem; check ook Mijn VerbouwPremie wanneer de afkoppeling deel uitmaakt van een grotere renovatie.
Niet-conform: wat dan?
Bij een niet-conform attest vermeldt de keurder welke gebreken hij vaststelde. U past de installatie aan en vraagt een herkeuring aan. Pas met een conform attest is de zaak afgehandeld.
Twee gevolgen die zwaarder wegen dan de herkeuringskost zelf:
- De rioolbeheerder kan de aansluiting op de openbare riolering weigeren zolang er geen conform attest is. Bij nieuwbouw betekent dat concreet dat u geen bruikbare woning hebt.
- Bij een bestaande aansluiting kan er afgesloten worden wanneer een vastgestelde inbreuk niet wordt rechtgezet.
Voor een bouwheer op het einde van een project is dat een reëel risico op de planning. Plan de keuring daarom in als een aparte mijlpaal, net zoals u dat doet voor de EPB-aangifte en de voorlopige oplevering — en niet in de laatste week.
Waar deze keuring in het grotere plaatje past
Bij een nieuwbouw of grondige renovatie loopt de rioleringskeuring parallel met een reeks andere verplichtingen die elk hun eigen keurder en eigen timing hebben:
| Keuring / attest | Wanneer | Wie |
|---|---|---|
| Keuring privéwaterafvoer | Vóór ingebruikname van de aansluiting | Erkende keurder (AquaFlanders / VLARIO) |
| Keuring binneninstallatie drinkwater | Vóór eerste watertoevoer | Erkende keurder, via de watermaatschappij |
| Elektrische keuring (AREI) | Vóór indienstname | Erkend keuringsorganisme |
| EPB-aangifte | Binnen de decretale termijn na ingebruikname | EPB-verslaggever |
| Keuring stookolietank | Vóór ingebruikname en periodiek | Erkend technicus |
Merk op dat het ministerieel besluit van 28 juni 2011 zowel de keuring van de binneninstallatie (drinkwater) als die van de privéwaterafvoer regelt. Het zijn twee verschillende keuringen met twee verschillende attesten, al worden ze bij een nieuwbouw vaak samen ingepland en door dezelfde keurder uitgevoerd.
Veelgestelde vragen
Is een keuring van de privéwaterafvoer verplicht bij de verkoop van een woning?
Nee. Het Algemeen Waterverkoopreglement voorziet geen keuring bij verkoop: er bestaat geen keuringstype voor en er zijn geen regels vastgelegd over hoe die controle zou moeten verlopen. De keuring is wel verplicht bij nieuwbouw of herbouw, bij een nieuwe of bijkomende aansluiting, bij de plaatsing van een IBA, bij de aanleg van gescheiden riolering in de straat, na een vastgestelde inbreuk en na herstelwerken.
Wanneer is een rioleringskeuring wél verplicht in Vlaanderen?
In zes gevallen: nieuwbouw of herbouw, een nieuwe of bijkomende huisaansluiting, de plaatsing van een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater, de aanleg van gescheiden riolering op het openbaar domein waarbij u moet afkoppelen, na een door de rioolbeheerder vastgestelde inbreuk, en na het herstel van gebreken uit een eerder niet-conform attest. De verplichting bestaat sinds 1 juli 2011.
Wie mag de keuring van de privéwaterafvoer uitvoeren?
Alleen een erkende keurder. AquaFlanders en VLARIO organiseren die erkenning en publiceren per regio een register van keurders. U vraagt de keuring zelf aan en betaalt ze in principe zelf; de rioolbeheerder doet dat niet automatisch voor u. Sommige rioolbeheerders of gemeenten voorzien wel een tussenkomst — vraag dat vooraf na.
Wat kost een keuring van de privéwaterafvoer?
Er is geen wettelijk tarief. De prijs volgt de vrije markt en hangt af van de grootte en de complexiteit van de installatie en van het aantal aansluitpunten. Keurders publiceren hun tarieven doorgaans op hun website. Informeer daarnaast bij uw rioolbeheerder of gemeente naar een mogelijke tussenkomst of premie, want die regelingen verschillen per gebied en wijzigen regelmatig.
Wat controleert de keurder juist?
Of afval- en regenwater op het privéterrein gescheiden worden afgevoerd en op de juiste huisaansluitputjes aankomen, of alle toestellen correct aangesloten zijn, of het regenwater van dak en verhardingen conform de hemelwaterverordening wordt opgevangen, hergebruikt of geïnfiltreerd, en of de verplichte voorzieningen aanwezig zijn — regenwaterput, infiltratievoorziening, septische put of IBA. De meest voorkomende afkeuringsreden is een verbinding tussen het regenwater- en het afvalwatercircuit.
Wat gebeurt er bij een niet-conform keuringsattest?
Het attest vermeldt de vastgestelde gebreken. U past de installatie aan en vraagt een herkeuring aan. Zolang er geen conform attest is, kan de rioolbeheerder de aansluiting op de openbare riolering weigeren; bij een bestaande aansluiting kan er in geval van een niet-rechtgezette inbreuk afgesloten worden. Reken dus op extra doorlooptijd en plan de keuring niet in de laatste week van uw werf.
Moet mijn woning volledig afgewerkt zijn voor de keuring?
Nee. De afvoerinstallatie moet volledig aangelegd zijn van het afvoerpunt tot de rooilijn of het lozingspunt — inclusief standpijpen, dakgoten en regenwatervoorzieningen — en de putdeksels moeten met normaal gereedschap te openen zijn. De toestellen zelf, zoals wc, bad en wasmachine, hoeven nog niet geplaatst te zijn. Keuren vóór terrassen en verhardingen dichtliggen, bespaart u breekwerk bij een afkeuring.
Hoe weet ik of er voor mijn woning al een keuring gebeurde?
Keuringsattesten van na 2011 zijn digitaal raadpleegbaar via de woningpas van het pand. U kunt ook rechtstreeks bij uw rioolbeheerder navragen of er een attest werd afgeleverd. Bij de aankoop van een woning is dat een nuttige vraag: bestaat er geen attest en staat er een afkoppelingsproject in de straat gepland, dan komen die werken op uw kosten.
Berabrick Vastgoedexpertise — regio Antwerpen
Riolering is het klassieke voorbeeld van een gebrek dat pas opduikt wanneer het duur wordt. Bij een bouwtechnische keuring of aankoopbegeleiding in Antwerpen, Borgerhout, Berchem, Merksem, Deurne, Hoboken en Wilrijk bekijken we mee hoe de afvoer op het perceel is opgebouwd, of er een gescheiden stelsel aanwezig is en wat een latere afkoppeling realistisch zou kosten — met Ahmed Berahab, die 25 jaar terreinervaring in bouw en renovatie meebrengt.
Bouwt u nieuw of verbouwt u grondig, dan zorgt onze projectopvolging ervoor dat keuringen, EPB-aangifte en oplevering elkaar niet in de weg lopen.
Bel +32 492 77 94 75 of vraag een offerte op maat aan via ons formulier.
Lees ook: Welke keuringen zijn verplicht bij verkoop?, In welke volgorde regelt u de keuringen? en Overstromingsgevoeligheid van vastgoed in Vlaanderen.